טְרֵייסְט מַיין פָאלְק • שיר לשבת נחמו [באידיש] שנתחבר ע”י כ”ק אדמו”ר בעל מאור ישראל מסקולען זצ”ל. (מילים: הרה”ח ר’ צבי יוסף מיסקי ז”ל).
הסבר באידיש:
[הסביר בעברית בהמשך]
די ווארימע גראמען אויפן אידישן שפראך, זענען געבויט אויף די ווערטער פונעם נביא ‘נחמו נחמו עמי יאמר אלוקיכם’, ווי עס ווערט געשילדערט די טרייסטן פון השי”ת צו כלל ישראל, נאך די לאנגע פארפייניגטע גלות יארן, ווען ירושלים וועט אויף שיינען מיט איר הערליכן שיין און פראכט, און דער טונקעלקייט פון דער וועלט וועט געשפאלטן ווערן אויף אייביג.
אין די געפלאכטענע זיסע קלאנגען פון דעם ניגון, פול מיט חן און טיפע רגש, דרוקט זיך אויס דעם אינערליכן השתוקקות און צמאון פון אידישע קינדער, זיך צו קענען טרייסטן בקרוב אינאיינעם ‘בנחמת ציון וירושלים’.
אויף די אינהאלטסרייכע חרוזים פון הרה”ח הבלתי נשכח ר’ צבי יוסף מיסקי ז”ל, האט רבינו זצ”ל פארפאסט די גאר הארציגע און רגש’דיגע תנועות, וואס זענען כמים קרים על נפש עייפה. מיט דעם ניגון האט רבינו זצ”ל אריין געבלאזן א טרייסט און רוח החיים אין די הערצער פון די צעבראכענע יתומים ל”ע, וועלכע רבינו הנועם אליעזר זי”ע האט מקרב געווען צו איהם. רבינו זצ”ל האט זיך שטארק אפגעגיבן מיט זיי מיט גרויס ליבשאפט, און זיי מגדל געווען ממש ווי אייגענע קינדער.
אט דעם ניגון ‘טרייסט מיין פאלק’ פלעגט רבינו זצ”ל זינגען פאר זיי מיט גרויס נעימות, אריינגיסנדיג אין זייערע פארקלעמטע הערצער א גייסטישע טרייסט און חיזוק איבער אלץ וואס זיי זענען נעבעך אריבער ל”ע, רבינו זצ”ל פלעגט זיי מחזק זיין מיט אמונה פשוטה אינעם בורא כל עולמים, וואס בקרוב וועט ער אונז אלע אויס לייזן פון דעם ביטערן גלות, און זיי זאלן ח”ו נישט אוועק פאלן פון דעם עם הנבחר.
עס איז כדאי אן צו צייכענען, אז פילע ניגונים האבן רבותינו הק’ מחבר געווען לויטן מצב וואס האט זיך פארלאנגט לפי צורך השעה. ווען ס’איז געווען שווערע נסיונות אויף שמירת שבת אין די צייטן פון די קאמוניסטן, האט רבינו בעל נועם אליעזר זצ”ל געזינגען פאר זיי ניגוני התחזקות מיט אידישע ווערטער, וועלכע ברענגן ארויס די קדושה און די זיסקייט פון שבת קודש.
ווען ער האט זיי געוואלט דערווייטערן פון רעדן דברי שקר וכדו’ האט ער געמאכט ספעציעלע ניגונים וואס טוען אוועק מאכן מיט גרויס שאנדע די וואס רעדן ליגנט, און ווי טייער און חשוב איז צו גיין בלויז מיט’ן אמת. און דאס זעלבע איז מיט דעם ניגון ‘טרייסט מיין פאלק’ וואס מיר ברענגן דא יעצט, וואס רבינו זצ”ל האט פארפאסט נאכן קריג, צו טרייסטן און מחזק זיין די צובראכענע פליטים:
________________________________________
הסבר בעברית:
החרוזים החמים בשפת היידיש בנויים על דברי הנביא “נחמו נחמו עמי יאמר אלוקיכם”, שבהם מתוארות נחמותיו של השי”ת לכלל ישראל לאחר שנות הגלות הארוכות והמיוסרות, כאשר ירושלים תזרח ביופייה ובפאררה המרהיב, ואפלת העולם תיבקע לעולמי עד.
בצליליו המתוקים והשזורים של הניגון, המלא בחן וברגש עמוק, באים לידי ביטוי ההשתוקקות הפנימית והצימאון של בני ישראל להתנחם בקרוב יחדיו “בנחמת ציון וירושלים”.
על חרוזיו מלאי התוכן של הרה”ח הבלתי נשכח ר’ צבי יוסף מיסקי ז”ל, חיבר רבינו זצ”ל את התנועות הלבביות והמרגשות הללו, שהן כמים קרים על נפש עייפה. בניגון זה נפח רבינו זצ”ל נחמה ורוח חיים בלבבותיהם של היתומים השבורים ל”ע, אותם קירב אליו רבינו ה’נועם אליעזר’ זי”ע. רבינו זצ”ל התמסר אליהם מאוד באהבה עצומה, וגידל אותם ממש כבניו שלו.
את הניגון הזה “טרייסט מיין פאלק” (נחמו עמי), נהג רבינו זצ”ל לשיר בפניהם בנעימות גדולה, כשהוא יוצק אל תוך לבבותיהם המדוכאים נחמה רוחנית וחיזוק על כל מה שעבר עליהם בעוונותינו הרבים. רבינו זצ”ל היה מחזק אותם באמונה פשוטה בבורא כל עולמים, אשר בקרוב יגאל את כולנו מן הגלות המרה הזו, ושלא ייפלו חלילה ממעלת היותם עם הנבחר.
ראוי לציין כי ניגונים רבים חיברו רבותינו הקדושים לפי המצב שהיה נצרך לפי צורך השעה. כאשר היו ניסיונות קשים בשמירת שבת בימי הקומוניסטים, שר להם רבינו בעל ה’נועם אליעזר’ זצ”ל ניגוני התחזקות עם מילים ביידיש, המביעים את קדושתה ומתיקותה של שבת קודש.
וכאשר רצה להרחיקם מדיבורי שקר וכדומה, חיבר ניגונים מיוחדים המבטלים בבושה גדולה את דוברי הכזב, ומראים כמה יקר וחשוב ללכת אך ורק בדרך האמת. וכך הוא הדבר גם בניגון זה “טרייסט מיין פאלק” אשר אנו מביאים כאן כעת, אותו חיבר רבינו זצ”ל לאחר המלחמה (השואה), כדי לנחם ולחזק את הפליטים השבורים.
________________________________________
דרשות מראש החבורה שליט”א
https://www.gilyoines.com/view?pdf=Ne%27imois_Eliezer_-_Skulen_131366.pdf
